Ev Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler: Baştan Sona Rehber

Ev almak çoğu insanın hayatındaki en büyük tek harcamadır ve geri dönüşü zordur. Sürecin iyi gitmesi, doğru evi bulmaktan çok doğru soruları doğru sırayla sormaya bağlıdır. Bu rehber, aramaya başlamadan önceki hazırlıktan tapu devrinin ertesi gününe kadar bakmanız gerekenleri sıralar.

1. Bütçeyi gerçekçi kurun

Evin ilan fiyatı toplam maliyetin yalnızca bir kısmıdır. Tapu harcı, varsa emlakçı komisyonu, kredi kullanıyorsanız ekspertiz ve tahsis ücretleri, DASK, taşınma ve çoğu zaman küçük tadilat masrafları eklenir. Pratik bir kural olarak ilan fiyatının %6–10'u kadar ek nakit ayırın.

• Peşinatınızı ve aylık ödeyebileceğiniz taksiti netleştirin.
• Kredi kullanacaksanız bankadan ön onay alın; hangi tutara kadar kredi çıkacağını bilmek pazarlıkta elinizi güçlendirir.
• Acil durum için birkaç aylık gideri kenarda bırakın; evin tüm birikimi yutmasına izin vermeyin.

2. Konumu evden önce seçin

Bir evin içini değiştirebilirsiniz, konumunu değiştiremezsiniz. İşe ve okula ulaşım, toplu taşıma, zemin durumu, çevrenin sosyal dokusu ve bölgedeki dönüşüm potansiyeli uzun vadede değeri belirler. Aynı mahallenin iki sokağı arasında bile metrekare fiyatı belirgin farklılaşabilir.

3. Tapu kaydını mutlaka kendiniz görün

Satıcının söylediklerine değil, tapu kaydına güvenin. e-Devlet üzerinden kendi taşınmazlarınızı görebilirsiniz; satın alacağınız evin kaydını ise satıcıdan e-Devlet çıktısı ya da tapu müdürlüğünden alınan kayıt örneğiyle isteyin. Şu hanelere özellikle bakın:

• Malik bilgisi: Satışı yapan kişi gerçekten malik mi, tek malik mi, hisseli mi?
• Şerhler: Haciz, ihtiyati tedbir, satış vaadi, kira şerhi, aile konutu şerhi var mı?
• Rehinler: Evin üzerinde banka ipoteği var mı, ne kadarlık?
• Beyanlar: Yönetim planı, riskli yapı, imar uygulaması gibi notlar var mı?
• Nitelik: Tapuda 'mesken' mi yazıyor, yoksa 'arsa', 'dükkan' ya da 'kargir bina' mı?

4. İmar ve iskan durumunu sorgulayın

Evin iskanı (yapı kullanma izin belgesi) var mı, bina ruhsatına uygun yapılmış mı, kaçak kat ya da kapatılmış balkon var mı? İskansız bir binada kat mülkiyeti kurulamaz; bu da krediye, satışa ve ileride yapılacak işlemlere doğrudan etki eder. Belediyenin imar müdürlüğünden ya da e-imar sisteminden parselin imar durumunu öğrenebilirsiniz.

5. Binanın yaşını ve deprem durumunu değerlendirin

İstanbul'da bir evin değerini ve güvenliğini belirleyen en önemli etkenlerden biri binanın hangi yönetmelik döneminde yapıldığı ve oturduğu zemindir. 1999 öncesi yapılmış binalarda deprem güvenliğini ayrıca araştırmak, gerekiyorsa uzman görüşü almak akıllıcadır.

6. Evi gündüz ve farklı saatlerde görün

• Nem, küf ve sızıntı izlerine; özellikle banyo, mutfak ve dış cephe duvarlarına bakın.
• Çatı katı ve bodrum katta su yalıtımını sorun.
• Sabah ve akşam trafik, gürültü ve güneş alma durumunu gözlemleyin.
• Asansör, otopark, ısınma sistemi ve aidat tutarını öğrenin.

7. Kaporayı yazılı ve dikkatli verin

Kapora vermeden önce tapu kaydını görün, kaporanın hangi koşulda iade edileceğini yazılı hâle getirin ve parayı mümkünse satıcının kendi hesabına açıklamalı olarak gönderin. Büyük tutarlar için noterde satış vaadi sözleşmesi daha güçlü bir güvencedir.

8. Tapu günü

Ödemenin tapu devriyle aynı anda yapılması en güvenli yoldur. Bankalar bu iş için güvenli ödeme sistemleri sunar; tapu müdürlüğündeki işlem tamamlanmadan büyük tutarı elden ya da havaleyle göndermeyin.